Privacy en gegevensbescherming in Zorg & Welzijn
Deze branchepagina over privacy- en gegevensbescherming hebben we gemaakt om het voor ondernemers eenvoudig en overzichtelijk te maken.
Privacy en gegevensbescherming een herkenbare uitdaging voor elke zorgondernemer
Herken jij dit ook als zorgondernemer:
- De wetgeving is complex en verandert regelmatig
- Privacy taken komen boven op een al volle werkdag
- Medewerkers zijn zorginhoudelijk sterk, maar niet altijd privacy bewust
- Digitale systemen maken werken gemakkelijker, maar vergroten ook risico’s
Tegelijk is duidelijk dat niets doen geen optie is. De AVG geldt voor iedere zorgorganisatie en in de zorg zijn de gevolgen van fouten extra groot. Een datalek of onduidelijke werkwijze raakt niet alleen jouw organisatie, maar vooral het vertrouwen van je cliënten.
In dit branche rapport behandelen we de volgende trends:
- Uitwisseling patiënt of cliënt gegevens in de keten
- Een interne AVG-toezichthouder inzetten
- Rol van de Functionaris Gegevensbescherming in zorgorganisaties
- NEN 5710 borgt informatiebeveiliging
- De AI Act: wat betekent deze nieuwe wet voor zorgorganisaties?
- AI in de zorg vraagt om regie en begeleiding
- Cameragebruik in de zorg: privacy, noodzaak en risico’s
- Cameratoezicht vraagt om aantoonbare keuzes
Uitwisseling patiënt of cliënt gegevens in de keten
Samenwerking tussen zorgorganisaties vraagt om gegevensdeling. Iedere ketenpartner, inclusief ICT-dienstverleners, is medeverantwoordelijk voor een goede beveiliging van die gegevens. Ook als je zelf alles op orde hebt, blijft de eindverantwoordelijkheid altijd bij jouw eigen organisatie liggen.
Dat geldt niet alleen voor grote instellingen. Ook kleinere zorgorganisaties die bijzondere persoonsgegevens verwerken, moeten voldoen aan de eisen van de AVG. Binnen de zorgketen wordt dit steeds nadrukkelijker verwacht: partners eisen dat iedereen aantoonbaar compliant is en willen dit ook kunnen verifiëren, bijvoorbeeld via certificeringen.
Voor veel kleinere zorgorganisaties zit hier een belangrijk pijnpunt. Wie niet kan laten zien dat de privacy en informatiebeveiliging op orde zijn, loopt het risico het vertrouwen van ketenpartners te verliezen en daarmee omzet mis te lopen. Die realiteit maakt naleving niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een zakelijke noodzaak.
Het doel is niet alles perfect doen, maar aantoonbaar zorgvuldig omgaan met gegevens. Met realistische maatregelen en ondersteuning van AVG Compleet wordt privacy een beheersbaar onderdeel van jouw ondernemerschap.
Een interne AVG-toezichthouder inzetten passend bij de omvang van jouw zorgorganisatie
De Functionaris Gegevensbescherming vervult binnen zorgorganisaties een belangrijke rol als interne toezichthouder op de naleving van de AVG. Voor grote zorginstellingen, zoals ziekenhuizen en GGD ’s, is het aanstellen van een FG wettelijk verplicht.
Voor kleinere zorgaanbieders geldt die verplichting wanneer zij grootschalig of structureel bijzondere persoonsgegevens verwerken, wat in de praktijk vaak het geval is. Ook wanneer er geen formele verplichting is, kiezen steeds meer organisaties bewust voor extra borging van privacy en compliance.
Voor een kleinere zorgorganisatie ligt een praktische oplossing in het inhuren van een externe FG via AVG Compleet. Daarmee beschik je over aantoonbare deskundigheid, voldoe je aan de eisen vanuit wetgeving en ketenpartners, en kun je compliance professioneel organiseren zonder de lasten van een interne aanstelling.
Rol van de Functionaris Gegevensbescherming in zorgorganisaties
De FG vervult niet alleen een toezichthoudende rol, maar is ook nauw betrokken bij de praktische invulling van privacy en gegevensbescherming. Tot de kern van deze rol behoren onder andere:
- onafhankelijke toetsing van het privacy beleid en de genomen maatregelen;
• advies bij complexe situaties of juridische vraagstukken;
• bijdragen aan bewustwording binnen de organisatie;
• signaalfunctie richting bestuur en externe toezichthouders.
In de praktijk betekent dit ook concrete werkzaamheden, zoals het uitvoeren van een risicoanalyse (nulmeting) op het gebied van AVG, het controleren van verwerkersovereenkomsten, het beoordelen of gebruikte software voldoet aan de AVG en het toetsen van privacy verklaringen. Op basis hiervan volgt gericht advies over waar aanscherping noodzakelijk is. De ervaring leert dat veel van deze onderdelen bij zorgorganisaties nog niet volledig op orde zijn.
Als zorgondernemer kun je daarom kiezen voor een abonnement op een externe FG via AVG Compleet. Binnen dit abonnement verzorgt de Privacy Officer van AVG Compleet de dagelijkse, praktische invulling. Denk aan het uitvoeren van DPIA’s of PIA’s, doorlopend advies en ondersteuning bij privacyvraagstukken. Het resultaat is duidelijkheid en rust: voor jou als ondernemer of bestuurder én voor je medewerkers, die nu weten dat privacy en compliance structureel goed zijn geregeld.
NEN 7510 borgt informatiebeveiliging
In de zorg draait alles om vertrouwen. Patiënten laten hun gevoelige gegevens verwerken in het vertrouwen dat hun persoonsgegevens bij jouw zorgorganisatie veilig zijn.
Maar dat vertrouwen berust niet alleen op goede intenties. Het vraagt om structuur, aantoonbare maatregelen en duidelijke afspraken. Feitelijk ligt die basis in het werken volgens internationaal erkende normen. Met de NEN 7510 laat je zien dat informatiebeveiliging binnen jouw zorgorganisatie systematisch, controleerbaar en op orde is. Het is dé norm om niet alleen te voldoen aan wet- en regelgeving, maar ook om het vertrouwen van patiënten, ketenpartners en toezichthouders te onderbouwen.
De IGJ controleert strenger dan voorheen of jouw zorgorganisatie daadwerkelijk werkt conform de NEN 7510. Voldoe je daar niet aan, dan loop je reële risico’s: een groter risico op hacks en datalekken, het verliezen van opdrachtgevers of ketenpartners en verscherpt toezicht door de IGJ. In dat geval krijg je als zorgondernemer vaak slechts een korte termijn om alsnog aan de eisen te voldoen. Lukt dat niet, dan volgt intensief toezicht met alle gevolgen van dien.
AVG Compleet ondersteunt jou juist in die kwetsbare fase, maar liever nog vóórdat het zover komt. Met ruime ervaring binnen de zorgsector en praktisch toepasbare sjablonen die al voor circa 80% zijn ingevuld. AVG Compleet heeft namelijk een unieke innovatieve tool ontwikkeld waarmee je in snel tempo kunt werken volgens de NEN 7510 norm. Hiermee bespaar je veel arbeidsuren en dus kosten ten opzichte van de doorgaans gebruikelijke werkwijze. Onder professionele begeleiding van onze NEN 7510 specialist voldoe je zo in korte termijn aan de eisen van jouw ketenpartners.
De AI Act: wat betekent deze nieuwe wet voor zorgorganisaties?
Om deze technologie op een verantwoorde manier in te zetten, introduceerde de Europese Unie de AI Act. Voor zorgorganisaties betekent dit dat AI niet langer alleen een innovatieve toevoeging is, maar eveneens een onderwerp van bestuur, toezicht en compliance.
AI in de zorg vraagt om regie en begeleiding
Veel AI-toepassingen in de zorg vallen onder de categorie hoog risico. Dat betekent dat zorgorganisaties moeten kunnen aantonen hoe AI-systemen worden ingezet, welke risico’s daarbij horen en hoe toezicht en menselijke controle zijn ingericht. Daarnaast is er de plicht om medewerkers die werken met de AI voldoende kennis, vaardigheden en bewustzijn omtrent het gebruik van de gebruikte AI bij te brengen.
Bestuurders en zorgondernemers blijven eindverantwoordelijk, ook wanneer AI-oplossingen worden ingekocht bij softwareleveranciers. De AI Act sluit daarmee direct aan op bestaande verplichtingen vanuit de AVG en normen zoals de NEN 7510.
De rol van AVG Compleet bij de implementatie van AI
AVG Compleet ondersteunt zorgorganisaties bij deze nieuwe verplichtingen met gespecialiseerde begeleiding. Binnen ons team zijn twee opgeleide AI Officers beschikbaar die zorgondernemers helpen om overzicht, structuur, geletterdheid en aantoonbaarheid aan te brengen in het gebruik van AI. Zij begeleiden organisaties bij het beoordelen van AI-toepassingen, het inschatten van risico’s en het inrichten van passende beheersmaatregelen.
Onze aanpak is praktisch en sluit aan op de dagelijkse zorgpraktijk. Geen abstracte wetsteksten, maar vertaling naar werkbare keuzes, duidelijke verantwoordelijkheden en documentatie die aansluit bij bestaande AVG- en NEN 7510-processen. Zo wordt voorkomen dat organisaties pas in actie komen wanneer toezicht of handhaving dreigt.
Het resultaat is rust en grip. Als zorgondernemer weet je waar je staat, jouw medewerkers begrijpen hoe AI verantwoord kan worden ingezet en je organisatie is voorbereid op de eisen die de AI Act stelt, nu en in de toekomst.
Cameragebruik in de zorg: privacy, noodzaak en risico’s
Camera’s worden in de zorg steeds vaker ingezet. Denk aan cameratoezicht in en rond gebouwen, camera’s in gemeenschappelijke ruimtes of specifieke toepassingen zoals toezicht op patiënten. Cameragebruik kan bijdragen aan veiligheid en kwaliteit van zorg, maar raakt vrijwel altijd aan de privacy van patiënten, medewerkers en bezoekers. Juist daarom is het gebruik van camera’s strikt gereguleerd binnen de AVG.
Camerabeelden zijn persoonsgegevens
Camerabeelden waarop personen herkenbaar zijn, gelden als persoonsgegevens. In de zorg gaat het vaak zelfs om bijzondere persoonsgegevens, omdat uit beelden informatie kan blijken over iemands gezondheid of zorgsituatie. Dit betekent dat cameragebruik alleen is toegestaan als er een duidelijke, gerechtvaardigde reden voor is en als wordt voldaan aan alle AVG-eisen.
Camera toezicht, waar loop jij als zorgondernemer risico?
In de praktijk zien we dat cameragebruik in de zorg vaak tekortschiet op een aantal punten:
- er ontbreekt een duidelijke grondslag en belangenafweging in de vorm van een DPIA;
- patiënten, medewerkers of bezoekers zijn onvoldoende geïnformeerd over het cameragebruik;
- camera’s filmen meer dan noodzakelijk, bijvoorbeeld continu of in te ruime gebieden;
- bewaartermijnen van camerabeelden zijn niet vastgelegd of worden overschreden;
- toegang tot camerabeelden is onvoldoende beperkt of niet gelogd.
Deze tekortkomingen vergroten niet alleen het risico op AVG-boetes, maar ook op klachten, reputatieschade en verlies van vertrouwen. Zeker in de zorg, waar vertrouwen de basis vormt van de relatie met patiënten en hun naasten, weegt dat zwaar.
Cameratoezicht vraagt om aantoonbare keuzes
Als zorgorganisatie moet je kunnen uitleggen waarom camera’s worden ingezet, welk doel daarmee wordt gediend en hoe de privacy van betrokkenen wordt beschermd. Dat vraagt om duidelijke afspraken, vastgelegde procedures en regelmatige toetsing. Cameragebruik is geen eenmalige beslissing, maar onderdeel van breder privacy- en informatiebeveiligingsbeleid, in samenhang met de AVG en normen zoals de NEN 7510.
Een zorgvuldige aanpak voorkomt dat cameratoezicht een onnodig risico wordt. Het zorgt ervoor dat veiligheid en privacy in balans blijven en dat jouw zorgorganisatie voorbereid is op vragen van patiënten, medewerkers en toezichthouders.
De rol van AVG Compleet bij cameragebruik in de zorg
AVG Compleet ondersteunt jou als zorgondernemer bij het verantwoord en compliant inzetten van camera’s. Niet vanuit een theoretisch kader, maar vanuit de praktijk van de zorg. Cameragebruik raakt meerdere disciplines tegelijk: privacy, veiligheid, arbeidsrecht en informatiebeveiliging. Juist die samenhang maakt het voor jou complex om dit zelf goed te organiseren.
AVG Compleet helpt jou om cameratoezicht juridisch en praktisch goed in te richten. Dat begint bij het helder formuleren van het doel en het uitvoeren van een zorgvuldige belangenafweging. Waar nodig begeleiden wij bij het uitvoeren van een DPIA, zodat risico’s voor patiënten en medewerkers inzichtelijk en beheersbaar worden.